Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa

Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra

आमूलाग्रं लम्बमानास्ताला हालाघटाकुलाः / वर्तन्ते दण्डनाथायाः प्रीत्यर्थं शिल्पिभिः कृताः

āmūlāgraṃ lambamānāstālā hālāghaṭākulāḥ / vartante daṇḍanāthāyāḥ prītyarthaṃ śilpibhiḥ kṛtāḥ

جڑ سے چوٹی تک لٹکتے ہوئے تال کے درخت شراب کے گھڑوں سے بھرے تھے۔ یہ سب دَندناتھا دیوی کی خوشنودی کے لیے کاریگروں نے بنایا تھا۔

ā-mūla-agramfrom the root up to the top
ā-mūla-agram:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootā (उपसर्ग/अव्यय) + mūla (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; अव्ययवत्—‘मूलात् आरभ्य अग्रपर्यन्तम्’ (from root to tip)
lambamānāḥhanging down
lambamānāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootlamb (धातु) → lambamāna (कृदन्त, शतृ/वर्तमान कृदन्त)
FormPresent participle (शतृ), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; विशेषण
tālāḥpalm trees
tālāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottāla (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
hālā-ghaṭa-ākulāḥcrowded with pots of liquor
hālā-ghaṭa-ākulāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothālā (प्रातिपदिक) + ghaṭa (प्रातिपदिक) + ākula (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; तत्पुरुषः (‘हालाघटैः आकुलाः’—crowded with liquor-pots)
vartanteare found/stand/continue
vartante:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛt (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Ātmanepada
daṇḍa-nāthāyāḥof Daṇḍanāthā (a goddess)
daṇḍa-nāthāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक) + nāthā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः—‘दण्डस्य नाथा’ (lady of the staff)
prīti-arthamfor (her) delight
prīti-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootprīti (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; अव्ययवत्—‘प्रीत्यर्थम्’ (for the sake of pleasure)
śilpibhiḥby artisans
śilpibhiḥ:
Kartr̥ (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootśilpin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
kṛtāḥmade/constructed
kṛtāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु) → kṛta (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; विशेषण—‘तालाḥ’ इत्यस्य