Shloka 83
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
तच्छीलवर्णन रतस्तद्रूपालोकनोत्सुकः / तच्चारुभोगसंकल्पमालाकरसुमालिकः / तन्मयत्वमनुप्राप्तस्ततापातितरां शिवः
Transliteration
tacchīlavarṇana ratastadrūpālokanotsukaḥ / taccārubhogasaṃkalpamālākarasumālikaḥ / tanmayatvamanuprāptastatāpātitarāṃ śivaḥ
Translation
وہ اس کے شیل و صفات کے بیان میں محو، اس کے روپ کے دیدار کا مشتاق، اور اس کے دلکش بھوگوں کے تصور سے مالائیں گوندھنے والا مالی سا بن گیا؛ تन्मय ہو کر شیو اور بھی زیادہ کھنچ گئے۔
Word by Word
तत्-शील-वर्णन-रतःdelighting in describing her character
तत्-शील-वर्णन-रतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + शील (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक) + रत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √रम्)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास; विशेषण
तत्-रूप-आलोकन-उत्सुकःeager to behold her form
तत्-रूप-आलोकन-उत्सुकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + रूप (प्रातिपदिक) + आलोकन (प्रातिपदिक) + उत्सुक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास; विशेषण
तत्-चारु-भोग-संकल्प-माला-कर-सु-मालिकःwhose hands were well-garlanded with fancies of her lovely enjoyments
तत्-चारु-भोग-संकल्प-माला-कर-सु-मालिकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + चारु (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक) + संकल्प (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक) + सु (उपसर्ग/अव्यय) + मालिक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समास: यस्य करौ (हस्तौ) तत्-चारु-भोग-संकल्प-मालाभिः सु-मालिकौ (whose hands are well-garlanded with imaginings of her lovely enjoyments)
तत्-मयत्वम्absorption in her/that-ness
तत्-मयत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + मयत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास
अनुप्राप्तःhaving attained
अनुप्राप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु + प्र + आप् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि; 'having attained'
तत्-आपाति-तराम्all the more suddenly/exceedingly
तत्-आपाति-तराम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम) + आपाति (प्रातिपदिक; 'sudden/impetuous') + तराम् (अव्यय; अत्यर्थे)
Formतराम्—अव्यय, अत्यर्थक (intensifier: 'exceedingly'); पूर्वपद-सम्बन्धेन 'तत्-आपाति' इति भाव
शिवःShiva
शिवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन