Previous Verse
Next Verse

Shloka 98

प्रत्याहारवर्णनम्

Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence

शुद्धत्वान्न तु दृश्यो वै द्रष्टृत्वात्समदर्शनः / आत्मप्रत्ययकारित्वादन्यूनं वाप्यहेतुकम्

śuddhatvānna tu dṛśyo vai draṣṭṛtvātsamadarśanaḥ / ātmapratyayakāritvādanyūnaṃ vāpyahetukam

اپنی پاکیزگی کے سبب وہ دکھائی نہیں دیتا؛ دیکھنے والا ہونے سے وہ ہمہ نگر ہے۔ خودی کے یقین کا سبب ہونے سے وہ نہ کم تر ہے نہ بے سبب۔

śuddhatvātfrom purity; because of purity
śuddhatvāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootśuddhatva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-अव्यय)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAdversative particle (विरोध/तु-अव्यय)
dṛśyaḥvisible; to be seen
dṛśyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdṛśya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormEmphatic particle (निश्चयार्थक-अव्यय)
draṣṭṛtvātbecause of being the seer
draṣṭṛtvāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootdraṣṭṛtva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
sama-darśanaḥone of equal vision
sama-darśanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsama (प्रातिपदिक) + darśana (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); कर्मधारयः (equal + seeing)
ātma-pratyaya-kāritvātbecause it produces self-cognition
ātma-pratyaya-kāritvāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + pratyaya (प्रातिपदिक) + kāritva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः (ātma-pratyayasya kāritvam)
anyūnamnot deficient; complete
anyūnam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanyūna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन)
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormDisjunctive particle (विकल्पार्थक-अव्यय)
apialso; even
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (समुच्चय/अपि-अव्यय)
ahetukamcauseless; without motive/cause
ahetukam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roota-hetuka (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन)