Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

प्रत्याहारवर्णनम्

Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence

संयुज्यन्ते वियुज्यन्ते कारणैः संचरन्ति च / राजसी तामसी चैव सात्त्विकी चैव वृत्तयः

saṃyujyante viyujyante kāraṇaiḥ saṃcaranti ca / rājasī tāmasī caiva sāttvikī caiva vṛttayaḥ

وہ اسباب کے باعث جڑتے ہیں، اسباب کے باعث جدا ہوتے ہیں اور اسباب ہی سے گردش کرتے ہیں؛ راجسی، تامسی اور ساتتوِکی—یہی وِرتّیاں ہیں۔

saṃyujyantejoin/are united
saṃyujyante:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootsaṃ+√yuj (युज्-धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
viyujyanteseparate/are disjoined
viyujyante:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootvi+√yuj (युज्-धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
kāraṇaiḥby causes
kāraṇaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootkāraṇa (कारण-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन)
saṃcarantimove about/operate
saṃcaranti:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootsaṃ+car (चर्-धातु)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
rājasīrajas-based
rājasī:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootrājasa (राजस-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); agrees with vṛttiḥ (implied) / vṛttayaḥ (collectively)
tāmasītamas-based
tāmasī:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Roottāmasa (तामस-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक निपात)
sāttvikīsattva-based
sāttvikī:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsāttvika (सात्त्विक-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक निपात)
vṛttayaḥmodes/activities
vṛttayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvṛtti (वृत्ति-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)