Shloka 51
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
न कापि कुरुते युद्धं न धारयति चायुधम् / विशुष्कतालुमूलत्वा द्वक्तुमप्यालि न क्षमाः
Transliteration
na kāpi kurute yuddhaṃ na dhārayati cāyudham / viśuṣkatālumūlatvā dvaktumapyāli na kṣamāḥ
Translation
تالو کی جڑ خشک ہو جانے کے باعث نہ کوئی جنگ کر رہا ہے، نہ ہتھیار تھام رہا ہے؛ اے سہیلی، وہ بولنے تک کے قابل نہیں رہے۔
Word by Word
नnot
न:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
काany (one)
का:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्न/अनिश्चित सर्वनाम
अपिeven
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (even/also)
कुरुतेdoes
कुरुते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
युद्धम्battle
युद्धम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
धारयतिholds/bears
धारयति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
आयुधम्weapon
आयुधम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विशुष्क-तालु-मूलत्वात्because of parched palate-roots
विशुष्क-तालु-मूलत्वात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootविशुष्क-तालु-मूलत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ (ablative of cause); समासः—विशुष्क + तालु + मूल + त्व
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘to speak’
अपिeven
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (even)
आलिO friend
आलि:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootआलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
क्षमाःare able
क्षमाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootक्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुवचनं ‘जनाः’ इत्यध्याहार्य