Previous Verse
Next Verse

Shloka 92

भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode

क्षुभ्यद्दिगन्तरं तत्र ववृधे युद्धमुद्धतम् / त्रिंशदक्षौहिणी सेना विशुक्रस्य दुरात्मनः

kṣubhyaddigantaraṃ tatra vavṛdhe yuddhamuddhatam / triṃśadakṣauhiṇī senā viśukrasya durātmanaḥ

وہاں دِگنت لرز اُٹھے اور نہایت شدید جنگ بڑھ گئی۔ بدباطن وِشُکر کی تیس اَکشَوہِنی فوج امڈ آئی۔

kṣubhyatshaking, trembling
kṣubhyat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣubh (धातु)
FormVartamāna-kṛdanta (present active participle/शतृ), Neuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; agreeing with 'digantaram'
digantaramthe expanse of the quarters (horizon)
digantaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdig-antara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; तत्पुरुष: diśām antaraṃ (space between directions)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb (स्थानवाचक अव्यय)
vavṛdhegrew, increased
vavṛdhe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛdh (धातु)
FormLiṭ (Perfect/लिट्), Ātmanepada, Prathama-puruṣa (3rd), Singular
yuddhambattle
yuddham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuddha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
uddhatamfierce, tumultuous
uddhatam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuddhata (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agreeing with 'yuddham'
triṃśat-akṣauhiṇīconsisting of thirty akṣauhiṇīs
triṃśat-akṣauhiṇī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottriṃśat + akṣauhiṇī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; द्विगु समास: triṃśat-saṅkhyāyuktā akṣauhiṇī
senāarmy
senā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsenā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
viśukrasyaof Viśukra
viśukrasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootviśukra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
durātmanaḥof the evil-souled (one)
durātmanaḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootdurātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; बहुव्रीहि: duṣṭa ātmā yasya (one whose nature is evil)