Shloka 74
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
स देवो घोरनिर्घातैर्दुःसहैर्दन्तपातनैः / क्षणाच्चूर्मीकरोति स्म जयविघ्नमहाशिलाम्
Transliteration
sa devo ghoranirghātairduḥsahairdantapātanaiḥ / kṣaṇāccūrmīkaroti sma jayavighnamahāśilām
Translation
اُس دیوتا نے ہولناک ضربوں اور ناقابلِ برداشت دندانوں کے وار سے پل بھر میں ‘جَے وِگھن’ کی عظیم چٹان کو ریزہ ریزہ کر دیا۔
Word by Word
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (देव-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; apposition to ‘saḥ’
ghora-nirghātaiḥwith terrible blows
ghora-nirghātaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootghora (घोर-प्रातिपदिक) + nirghāta (निर्घात-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः ‘घोराः निर्घाताः’; पुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
duḥsahaiḥunbearable
duḥsahaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootduḥsaha (दुःसह-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; qualifying ‘nirghātaiḥ/dantapātanaiḥ’
danta-pātanaiḥwith tusk-strikes / with the act of striking by tusks
danta-pātanaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdanta (दन्त-प्रातिपदिक) + pātana (पातन-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः ‘दन्तैः पातनानि/पातनैः’; नपुंसक/पुं (प्रयोगे), तृतीया बहुवचन; instrumental means (tusk-strikes)
kṣaṇātin a moment
kṣaṇāt:
Kāla/Apādāna (काल/अपादान)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (क्षण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; Ablative ‘in/from a moment’
cūrṇīkarotipulverizes
cūrṇīkaroti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootcūrṇī-√kṛ (कृ-धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative/denominative sense ‘pulverizes’
smaindeed/then (narrative particle)
sma:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootsma (स्म)
Formअव्यय-निपात; past-narrative marker with present/imperfect
jaya-vighna-mahā-śilāmthe great rock of Jayavighna
jaya-vighna-mahā-śilām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjaya (जय-प्रातिपदिक) + vighna (विघ्न-प्रातिपदिक) + mahā (महा-प्रातिपदिक) + śilā (शिला-प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमासः; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन