Shloka 73
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अन्तरेवहि शालस्य भ्रमद्दन्तावलाननः / निभृतं कुत्रचिल्लग्नं जयविघ्नं व्यलोकयत्
Transliteration
antarevahi śālasya bhramaddantāvalānanaḥ / nibhṛtaṃ kutracillagnaṃ jayavighnaṃ vyalokayat
Translation
شالا کے اندر ہی، گھومتے دانتوں والے ہاتھی مُنہ گجانن نے کہیں خاموشی سے پھنسا ہوا ‘جَے وِگھن’ دیکھ لیا۔
Word by Word
antarevawithin, inside
antareva:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootantara (अन्तर-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘in the interior/within’
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (हि)
Formनिपात (particle), emphasis/indeed
śālasyaof the hall/house
śālasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśāla (शाल-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; Genitive singular
bhramat-danta-āvala-ānanaḥhe whose face had a row of moving/twirling tusks
bhramat-danta-āvala-ānanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhramat (भ्रम्-धातु, शतृ) + danta (दन्त-प्रातिपदिक) + āvala (आवल-प्रातिपदिक) + ānana (आनन-प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः ‘भ्रमद्-दन्त-आवल-आननं यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
nibhṛtamquietly, stealthily
nibhṛtam:
Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootnibhṛta (निभृत-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; used adverbially ‘quietly/secretly’
kutracitsomewhere
kutracit:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkutra (कुत्र)
Formअव्यय (indefinite adverb) ‘somewhere’
lagnamstuck, attached
lagnam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootlagna (लग्न-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (√lag/लग्, क्त); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; qualifying ‘jayavighnam’
jaya-vighnamJayavighna (name)
jaya-vighnam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjaya (जय-प्रातिपदिक) + vighna (विघ्न-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (नाम); पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
vyalokayatobserved, saw
vyalokayat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√lok (लोक्-धातु)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘saw/observed’