Shloka 24
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
विशुक्र भवता गत्वा मायान्तार्हितवर्ष्मणा / जयविघ्नं महायन्त्रं कर्त्तव्यं कटके द्विषाम्
Transliteration
viśukra bhavatā gatvā māyāntārhitavarṣmaṇā / jayavighnaṃ mahāyantraṃ karttavyaṃ kaṭake dviṣām
Translation
اے وِشُکر! تم مایا سے اپنا جسم اوجھل کر کے دشمنوں کے لشکر میں جاؤ اور ‘جَے-وِگھن’ نامی مہایَنتر قائم کرو۔
Word by Word
विशुक्रO Viśukra
विशुक्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविशुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Voc/8th), एकवचन
भवताby you
भवता:
Kartr̥-karaṇa (कर्ता/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instr/3rd), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific ‘by you’)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु) → गत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
माया-अन्तरहित-वर्ष्मणाwith a body concealed by magic
माया-अन्तरहित-वर्ष्मणा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक) + अन्तरहित (प्रातिपदिक/कृदन्त) + वर्ष्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; वर्ष्मन् (नपुंसकलिङ्ग) तृतीया (Instr/3rd), एकवचन; ‘मायया अन्तरहितं वर्ष्म’ = ‘with body made invisible by magic’
जय-विघ्नम्an obstacle to victory
जय-विघ्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक) + विघ्न (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन; ‘जयस्य विघ्नः’
महा-यन्त्रम्a great contrivance/engine
महा-यन्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + यन्त्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन
कर्त्तव्यम्must be done
कर्त्तव्यम्:
Vidhi (विधि/आवश्यकता)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nom/1st), एकवचन; विधेय (predicate)
कटकेin the camp
कटके:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकट्क/कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Loc/7th), एकवचन
द्विषाम्of the enemies
द्विषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्विष् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन