Shloka 87
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
कर्णीरथं महाराज्ञ्या चापदण्डात्समुद्धृतम् / हंसयुग्यशतैर्युक्तमारुरोह कुमारिका
Transliteration
karṇīrathaṃ mahārājñyā cāpadaṇḍātsamuddhṛtam / haṃsayugyaśatairyuktamāruroha kumārikā
Translation
ملکہِ عظمیٰ نے کمان کے ڈنڈے سے جو کرنی رتھ اٹھایا تھا، جو سینکڑوں ہنسوں کے جوڑوں سے جڑا تھا، اس پر وہ کماری سوار ہوئی۔
Word by Word
कर्णी-रथम्the Karṇī chariot
कर्णी-रथम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकर्णी (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (कर्णी-नामकः रथः)
महा-राज्ञ्याby the great queen
महा-राज्ञ्या:
Karana (करण/Agent-instrumental)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन; कर्मधारय (महा राज्ञी)
चाप-दण्डात्from the bow-staff
चाप-दण्डात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुष (चापस्य दण्डः)
समुद्धृतम्lifted up
समुद्धृतम्:
Karma (कर्म/Object—qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-हृ (धातु) → समुद्धृत (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (raised/taken up)
हंस-युग्य-शतैःwith hundreds of swan-teams
हंस-युग्य-शतैः:
Karana (करण/Instrument/association)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक) + युग्य (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd), बहुवचन; तत्पुरुष (हंसानां युग्यानि शतानि)
युक्तम्yoked, equipped
युक्तम्:
Karma (कर्म/Object—qualifier)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (yoked/connected)
आरुरोहmounted
आरुरोह:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
कुमारिकाthe maiden
कुमारिका:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुमारिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन