Shloka 95
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
वरदानास्त्ररोषान्धं महाबलपराक्रमम् / अस्त्रेण च रुषा चान्धं बलाहकमहासुरम् / आकृष्य केशेष्वसिना चकर्तान्तर्धिदेवता
Transliteration
varadānāstraroṣāndhaṃ mahābalaparākramam / astreṇa ca ruṣā cāndhaṃ balāhakamahāsuram / ākṛṣya keśeṣvasinā cakartāntardhidevatā
Translation
ورदान، اسلحہ اور غضب سے اندھا، عظیم قوت و پرَاکرم والا وہ بلٰاہک مہاسُر—اسلحہ اور رَوش سے مدہوش—اَنتَردھی دیوتا نے اس کے بال پکڑ کر کھینچا اور تلوار سے کاٹ ڈالا۔
Word by Word
वरदानboon-giving
वरदान:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर + दान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धे पूर्वपद; समासार्थः: वरस्य दानम् ('boon-giving')—अस्त्ररोषान्धम् इत्यस्य विशेषण-पूर्वपदम्
अस्त्ररोषान्धम्blinded by weaponry and rage
अस्त्ररोषान्धम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअस्त्र + रोष + अन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः अस्त्रेण रोषेण च अन्धः इति तृतीया-तत्पुरुष/बहुपद-तत्पुरुष; (qualifies Balāhaka-mahāsura)
महाबलपराक्रमम्of great strength and valor
महाबलपराक्रमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बल + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/बहुपद-समास: महत् बलं च पराक्रमश्च यस्य (strong and valiant)
अस्त्रेणwith a weapon
अस्त्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction), समुच्चय
रुषाwith anger
रुषा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; 'with anger'
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
अन्धम्blinded
अन्धम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बलाहकमहासुरम् इति विशेषणम्
बलाहकमहासुरम्Balāhaka, the great demon
बलाहकमहासुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबलाहक + महा + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः: बलाहकः (नाम) स महा-असुरः ('Balāhaka, the great asura')
आकृष्यhaving dragged
आकृष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-कृष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), 'having dragged/pulled'
केशेषुby the hair
केशेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), बहुवचन; 'in/by the hair' (locative of contact)
असिनाwith a sword
असिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअसि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
चकर्तcut down
चकर्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; अर्थः 'made/did' → 'cut down' (contextual)
अन्तर्धिदेवताthe deity of disappearance
अन्तर्धिदेवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्तर्धि + देवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अन्तर्धेः देवता ('the deity of disappearance/occultation')