Shloka 58
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
उत्कर्णाः क्रोध सम्पर्काद्धूनिताशेषलोमकाः / उत्फुल्ला नकुला व्यात्तवदना व्यदशन्नहीन्
Transliteration
utkarṇāḥ krodha samparkāddhūnitāśeṣalomakāḥ / utphullā nakulā vyāttavadanā vyadaśannahīn
Translation
غصّے کے اثر سے اُن کے کان کھڑے ہو گئے، سارے رونگٹے جھڑکنے لگے؛ پھول کر، منہ وا کر کے نَکول سانپوں کو کاٹنے لگے۔
Word by Word
उत्कर्णाःwith ears pricked up
उत्कर्णाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्कर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (नकुलाः) — ‘with raised ears’
क्रोध-सम्पर्कात्from contact with anger
क्रोध-सम्पर्कात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + सम्पर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/पञ्चमी), एकवचन; तत्पुरुषः (क्रोधस्य सम्पर्कः)
धूनित-अशेष-लोमकाःwhose every hair was bristling/shaken
धूनित-अशेष-लोमकाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधूनित (कृदन्त, क्त; √धू) + अशेष (प्रातिपदिक) + लोमक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘धूनितानि अशेषाणि लोमानि येषाम्’
उत्फुल्लाःinflamed/excited
उत्फुल्लाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्फुल्ल (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (नकुलाः) — ‘swollen/expanded, excited’
नकुलाःmongooses
नकुलाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
व्यात्त-वदनाःwith gaping mouths
व्यात्त-वदनाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यात्त (कृदन्त, क्त; √यम्) + वदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘व्यात्तं वदनं येषाम्’
व्यदशन्they bit
व्यदशन्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दंश् (धातु) उपसर्ग-वि → व्यदशन्
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
अहीन्snakes
अहीन्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन