Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Bhaṇḍāsurāhaṅkāra

The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War

तेन दुःसहसत्त्वेन ताडिता बहुभिः शरैः / स्तंभितेवाभवत्सेना संपत्कर्याः क्षणं रणे

tena duḥsahasattvena tāḍitā bahubhiḥ śaraiḥ / staṃbhitevābhavatsenā saṃpatkaryāḥ kṣaṇaṃ raṇe

اس ناقابلِ برداشت دلیر کے بہت سے تیروں سے زخمی ہو کر، میدانِ جنگ میں سمپتکری کی فوج ایک لمحے کو گویا ساکت ہو گئی۔

tenaby him
tena:
Karaṇa (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (Instrumental), Ekavacana; sarvanāma
duḥsaha-sattvenawith unbearable strength
duḥsaha-sattvena:
Karaṇa (करण/Instrumental cause)
TypeNoun
Rootduḥsaha (प्रातिपदिक) + sattva (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Tṛtīyā, Ekavacana; tatpuruṣa-samāsa (‘with unbearable might/strength’)
tāḍitāstruck
tāḍitā:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Root√tāḍ (धातु) → tāḍita (कृदन्त, PPP)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; Kta (PPP) from √tāḍ ‘to strike’; agrees with senā
bahubhiḥwith many
bahubhiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; viśeṣaṇa of śaraiḥ
śaraiḥwith arrows
śaraiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
staṃbhitāparalyzed / immobilized
staṃbhitā:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Root√staṃbh (धातु) → staṃbhita (कृदन्त, PPP)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; Kta (PPP) from √staṃbh ‘to paralyze/stop’; implied with senā
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormAvyaya; upamā-vācaka
abhavatbecame
abhavat:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormLaṅ-lakāra (Imperfect/past), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
senāthe army
senā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsenā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
saṃpatkaryāḥof Saṃpatkarī
saṃpatkaryāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootsaṃpatkarī (प्रातिपदिक; proper noun)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive/6th), Ekavacana
kṣaṇamfor a moment
kṣaṇam:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; kāla-adhikaraṇa used adverbially
raṇein battle
raṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Saptamī (Locative/7th), Ekavacana