Shloka 44
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
दष्टौष्ठैर्भ्रुकुटीक्रूरैः क्रोधसंरक्तलोचनैः / मुण्डैरखण्डमभवत्संग्रामधरणीतलम्
Transliteration
daṣṭauṣṭhairbhrukuṭīkrūraiḥ krodhasaṃraktalocanaiḥ / muṇḍairakhaṇḍamabhavatsaṃgrāmadharaṇītalam
Translation
ہونٹ بھینچے ہوئے، بھنویں تنی ہوئی، اور غضب سے سرخ آنکھوں والے سروں سے میدانِ جنگ کی زمین گویا یکساں بھر گئی۔
Word by Word
दष्ट-ओष्ठैःwith bitten lips
दष्ट-ओष्ठैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootदष्ट (कृदन्त; √दंश्/दश्) + ओष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः—दष्टाः ओष्ठाः येषां तैः (दष्टोष्ठैः)
भ्रुकुटी-क्रूरैःwith fierce frowns
भ्रुकुटी-क्रूरैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootभ्रुकुटी (प्रातिपदिक) + क्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुषः—भ्रुकुट्या क्रूराः (भ्रुकुटीक्रूरैः)
क्रोध-संरक्त-लोचनैःwith eyes reddened by anger
क्रोध-संरक्त-लोचनैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + संरक्त (कृदन्त; √रञ्ज्) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुषः—क्रोधेन संरक्तानि लोचनानि येषां तैः
मुण्डैःby/with severed heads
मुण्डैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमुण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
अखण्डम्unbrokenly; continuously
अखण्डम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootअखण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
संग्राम-धरणी-तलम्the surface of the earth at the battle
संग्राम-धरणी-तलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक) + धरणी (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः—संग्रामे धरण्याः तलम् (battlefield-earth-surface)