Shloka 101
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
इतस्ततः प्रचलितैर्दैत्यचक्रे हयासना / निजं पाशायुधं दिव्यं मुमोच ज्वलिताकृति
Transliteration
itastataḥ pracalitairdaityacakre hayāsanā / nijaṃ pāśāyudhaṃ divyaṃ mumoca jvalitākṛti
Translation
ادھر اُدھر حرکت کرتے دَیتیہ چکر کے بیچ، گھوڑے پر سوار وہ شعلہ فام صورت اپنی دیویہ پاش-آیُدھ کو چھوڑنے لگی۔
Word by Word
इतस्ततःhere and there
इतस्ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootइतस् + ततस् (अव्यय)
Formअव्यय-द्वन्द्व (adverbial pair)
प्रचलितैःset in motion/whirling
प्रचलितैः:
करण-विशेषण (Qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootप्र + चल् (धातु) + क्त
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (दैत्यचक्रैः)
दैत्यचक्रैःwith the demon-discs/war-wheels
दैत्यचक्रैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootदैत्य + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—दैत्यस्य/दैत्यानां चक्राणि (तत्पुरुष)
हयासनाshe who sat on a horse (horse-mounted woman)
हयासना:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहय + आसन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—हये आसना (तत्पुरुष)
निजम्her own
निजम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पाशायुधम्)
पाशायुधम्the noose-weapon
पाशायुधम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपाश + आयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—पाशः आयुधं यस्य/पाशरूपम् आयुधम् (तत्पुरुष)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पाशायुधम्)
मुमोचreleased/let loose
मुमोच:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ज्वलिताकृतिःshe of blazing form
ज्वलिताकृतिः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition to हयासना)
TypeNoun
Rootज्वलित + आकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—ज्वलिता आकृतिः (कर्मधारय)