Shloka 47
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
अन्यद्देवस्य चित्तं तु प्रमाणमिति दानव / निवेद्य भण्डदैत्यस्य क्रोधं तस्य व्यवीवृधत्
Transliteration
anyaddevasya cittaṃ tu pramāṇamiti dānava / nivedya bhaṇḍadaityasya krodhaṃ tasya vyavīvṛdhat
Translation
اے دانو! ‘دیو کا دل ہی حجت ہے’ یہ کہہ کر بھنڈ دیو کو خبر دی گئی تو اس کا غضب اور بھڑک اٹھا۔
Word by Word
अन्यत्other
अन्यत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; here predicative: ‘other (than)’
देवस्यof the lord
देवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
चित्तम्mind/intent
चित्तम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; contrast/emphasis particle
प्रमाणम्authority/criterion
प्रमाणम्:
Pradhāna-vidheya (विधेय)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicate nominative
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotation marker
दानवO demon
दानव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
निवेद्यhaving reported
निवेद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि-√विद् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having informed/submitted’
भण्ड-दैत्यस्यof Bhaṇḍa the demon
भण्ड-दैत्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय: ‘भण्डः दैत्यः’ = the ‘Bhaṇḍa’ demon (proper name)
क्रोधम्anger
क्रोधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
व्यवीवृधत्grew/increased
व्यवीवृधत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-अवि-√वृध् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘increased greatly’