Shloka 41
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
चत्रजीवमिमं नाम कोदण्डं सुमहत्तरम् / गृहाण जगतामंब दानवानां निबर्हणम्
Transliteration
catrajīvamimaṃ nāma kodaṇḍaṃ sumahattaram / gṛhāṇa jagatāmaṃba dānavānāṃ nibarhaṇam
Translation
اے جگدمبا! ‘چترجیو’ نام کا یہ نہایت عظیم کودنڈ کمان قبول کرو؛ یہ دانَووں کے قلع قمع کے لیے ہے۔
Word by Word
चित्रजीवम्(the bow named) Citrajīva
चित्रजीवम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + जीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समास (चित्रः जीवः)
इमम्this
इमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध; naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक/इति-अर्थे ‘called/named’
कोदण्डम्bow
कोदण्डम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकोदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सु-महत्तरम्very great
सु-महत्तरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महत्तर (प्रातिपदिक; comparative)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण; ‘very great’ (intensive su-)
गृहाणtake / accept
गृहाण:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जगताम्of the worlds
जगताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
अम्बO mother
अम्ब:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअम्बा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
दानवानाम्of the Dānavas (demons)
दानवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
निबर्हणम्destroyer (of demons)
निबर्हणम्:
Karma (कर्म; apposition to bow)
TypeNoun
Rootनि√बर्ह् (धातु) + अन (कृत्-प्रत्यय) / निबर्हण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘destroying/expulsion’ (as an epithet)