Shloka 40
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
देवि भण्डासुरेद्रस्य युद्धाय त्वं प्रवर्त्तसे / अतस्तव मया साह्यं कर्तव्यं मन्त्रिनायिके
Transliteration
devi bhaṇḍāsuredrasya yuddhāya tvaṃ pravarttase / atastava mayā sāhyaṃ kartavyaṃ mantrināyike
Translation
اے دیوی! تم بھنڈاسورِندر کے ساتھ جنگ کے لیے روانہ ہو رہی ہو؛ اس لیے، اے وزیرۂ سردار، مجھ پر لازم ہے کہ میں تمہاری مدد کروں۔
Word by Word
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
भण्डासुर-इन्द्रस्यof the lord of Bhaṇḍāsura
भण्डासुर-इन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभण्डासुर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भण्डासुरस्य इन्द्रः)
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Sampradana/Prayojana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (purpose)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
प्रवर्तसेset forth / proceed
प्रवर्तसे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√वृत् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
अतःtherefore
अतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थे (therefore)
तवof you / your
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
साह्यम्help
साह्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसाह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘help/assistance’
कर्तव्यम्must be done
कर्तव्यम्:
Kriya (क्रिया; विधेय/obligation)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligation), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्तव्यं = ‘to be done/ought to be done’
मन्त्रि-नायिकेO leader among ministers
मन्त्रि-नायिके:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक) + नायिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; कर्मधारय-समास (मन्त्रिणी च सा नायिका)