Shloka 25
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
प्रचेलुः शक्तयः श्यामा हर्षयन्त्यो जगज्जनान् / मयूरवाहनाः काश्चित्कतिचिद्धंसवाहनाः
Transliteration
praceluḥ śaktayaḥ śyāmā harṣayantyo jagajjanān / mayūravāhanāḥ kāścitkaticiddhaṃsavāhanāḥ
Translation
سیاہ فام شکتیّاں جگت کے لوگوں کو مسرور کرتی ہوئی آگے بڑھیں؛ کچھ مور پر سوار تھیں اور کچھ ہنس پر سوار۔
Word by Word
प्रचेलुःthey moved forth / proceeded
प्रचेलुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√चल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
शक्तयःpowers / energies
शक्तयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative 1st), बहुवचन (plural)
श्यामाःdark-complexioned
श्यामाः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative 1st), बहुवचन (plural); विशेषण (qualifier) of शक्तयः
हर्षयन्त्यःcausing delight / gladdening
हर्षयन्त्यः:
Karta-anvaya (कर्तृभावे)
TypeVerb
Rootहर्षयत् (कृदन्त; √हृष् + णिच्) (प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकालिक शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; परस्मैपदी अर्थे
जगत्-जनान्the people of the world
जगत्-जनान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: जगतः जनाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative 2nd), बहुवचन
मयूर-वाहनाःhaving peacocks as mounts
मयूर-वाहनाः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootमयूर (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: मयूरस्य वाहनम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; शक्तयः इत्यस्य विशेषणवत्
काश्चित्some (of them)
काश्चित्:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चित-विशेषण (indefinite: ‘some’)
कतिचित्some / several
कतिचित्:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootकति (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; परिमाणवाचक-अनिश्चित (some/several)
हंस-वाहनाःhaving swans as mounts
हंस-वाहनाः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: हंसस्य वाहनम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; शक्तयः इत्यस्य विशेषणवत्