Shloka 49
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः
Manifestation of Madana-Kāmeśvara
Devanagari script
अयं भण्डो ऽसुरो देवि बाधते जगतां त्रयम् / त्वयैकयैव जेतव्यो न शक्यस्त्वपरैः सुरैः
Transliteration
ayaṃ bhaṇḍo 'suro devi bādhate jagatāṃ trayam / tvayaikayaiva jetavyo na śakyastvaparaiḥ suraiḥ
Translation
اے دیوی! یہ بھنڈ نامی اسُر تینوں جہانوں کو ستا رہا ہے؛ اسے صرف تو ہی فتح کر سکتی ہے، دوسرے دیوتا اسے نہیں جیت سکتے۔
Word by Word
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
भण्डःBhaṇḍa
भण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); proper name
असुरःdemon
असुरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); apposition to भण्डः
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
बाधतेafflicts / oppresses
बाधते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); आत्मनेपद
जगताम्of the worlds
जगताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
त्रयम्the three (worlds)
त्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रय (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); collective ‘the three’
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormInstrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); 2nd person pronoun
एकयाalone / by one (female)
एकया:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootएका (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); agrees with (implicit) त्वया; emphasis ‘alone’
एवonly / indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक-अव्यय)
जेतव्यःmust be conquered
जेतव्यः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
FormGerundive/obligatory participle (तव्यत्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); passive necessity; agrees with असुरः/भण्डः
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-अव्यय)
शक्यःpossible / able (to be done)
शक्यः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक; from √शक्, potential)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); predicate adjective of (भण्डः)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormAdversative particle (विरोध/अन्योन्यार्थक-अव्यय)
अपरैःby other
अपरैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); modifies सुरैः
सुरैःby the gods
सुरैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)