Shloka 44
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः
Manifestation of Madana-Kāmeśvara
Devanagari script
राज्ञो महति भूर्लोके विदुषः सकलेप्सिताम् / राज्ञी दुदोहाभीष्टानि सर्वभूतलवासिनाम्
Transliteration
rājño mahati bhūrloke viduṣaḥ sakalepsitām / rājñī dudohābhīṣṭāni sarvabhūtalavāsinām
Translation
بھولोक میں اس عظیم دانا راجہ کی تمام مطلوبہ چیزیں رانی نے گویا دوہ کر نکالیں، اور زمین کے سب باشندوں کو ان کے من چاہے پھل عطا کیے۔
Word by Word
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
महतिgreat
महति:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (agreeing with लोके)
भूः-लोकेin the earthly world
भूः-लोके:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः कर्मधारयः (भूर्लोकः = पृथिवीलोकः)
विदुषःof the learned (king)
विदुषः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (of the wise/learned one—king)
सकल-ईप्सिताम्all desired things
सकल-ईप्सिताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसकल (प्रातिपदिक) + ईप्सित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारयः (सकला ईप्सिता = all desired [things]); ईप्सित = इष् (धातु) + क्त (past passive participle)
राज्ञीthe queen
राज्ञी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दुदोहmilked/drew forth
दुदोह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अभीष्टानिdesired boons/things
अभीष्टानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभीष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (इष् धातोः क्त; ‘desired’)
सर्व-भूतल-वासिनाम्of all the inhabitants of the earth
सर्व-भूतल-वासिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/recipient)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भूतल (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (भूतले वासिनः = dwellers on earth; तेषां सर्वेषाम्)