Shloka 11
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः
Manifestation of Madana-Kāmeśvara
Devanagari script
इति विज्ञापिता देवी ब्रह्मणा सकलैः सुरैः / स्रजमुद्यम्य हस्तेन चक्षेप गगनान्तरे
Transliteration
iti vijñāpitā devī brahmaṇā sakalaiḥ suraiḥ / srajamudyamya hastena cakṣepa gaganāntare
Translation
یوں برہما اور تمام دیوتاؤں کی گزارش پر دیوی نے ہاتھ میں ہار اٹھا کر اسے آسمان کے بیچوں بیچ پھینک دیا۔
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थ-निपात (quotative particle), अव्यय
विज्ञापिताhaving been petitioned/informed
विज्ञापिता:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootवि+ज्ञप् (धातु) → विज्ञापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'having been informed/requested'
देवीthe goddess
देवी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
करण (Karaṇa/Agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
सकलैःby all
सकलैः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; 'all/entire'
सुरैःby the gods
सुरैः:
करण (Karaṇa/Agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
स्रजम्garland
स्रजम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootस्रज्/स्रज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उद्यम्यhaving lifted
उद्यम्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeIndeclinable
Rootउद्+यम् (धातु) → उद्यम्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive), 'having lifted/raised'
हस्तेनwith (her) hand
हस्तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
चक्षेपshe threw
चक्षेप:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
गगन-अन्तरेin the sky/space
गगन-अन्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः: षष्ठी-तत्पुरुष 'गगनस्य अन्तरे'