Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः

Manifestation of Madana-Kāmeśvara

त्वामेव हि सृजस्यादौ त्वमेव ह्यवसि क्षणात् / भजस्व पुरुषं कञ्चिल्लोकानुग्रहकाम्यया

tvāmeva hi sṛjasyādau tvameva hyavasi kṣaṇāt / bhajasva puruṣaṃ kañcillokānugrahakāmyayā

تم ہی ابتدا میں سृष्टि کرتی ہو اور تم ہی پل بھر میں پرورش کرتی ہو؛ عالموں پر کرم کی خواہش سے کسی مردِ برگزیدہ کو اختیار کرو۔

त्वाम्you (object)
त्वाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
हिfor/indeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle), अव्यय
सृजसिyou create
सृजसि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)
आदौin the beginning
आदौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (used adverbially: 'in the beginning')
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
अवसिyou protect
अवसि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअव् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)
क्षणात्in a moment/from a moment
क्षणात्:
अपादान (Apādāna/Ablative-source)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन (Singular)
भजस्वworship/choose/serve
भजस्व:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)
पुरुषम्a man/person
पुरुषम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
कञ्चित्some (one)
कञ्चित्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-विशेषण (indefinite pronoun/adjective), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'कञ्चित्' = 'some'
लोक-अनुग्रह-काम्ययाwith the desire to favor the worlds
लोक-अनुग्रह-काम्यया:
करण/हेतु (Karaṇa/Instrument; also purpose)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) 'लोकानाम् अनुग्रहस्य काम्या' = 'desiring the favor of the worlds'