Shloka 11
Lalitopākhyāna: Devagaṇa-samāgamaḥ and Śrīnagaryāḥ Nirmāṇam
Assembly of Devas; Construction and Splendor of the Divine City
Devanagari script
मध्यं राजगृहं दिव्यं द्वारगोपुरभूषितम् / शालाभिर्बहुभिर्युक्तं सभा भिरुषशोभितम्
Transliteration
madhyaṃ rājagṛhaṃ divyaṃ dvāragopurabhūṣitam / śālābhirbahubhiryuktaṃ sabhā bhiruṣaśobhitam
Translation
شہر کے بیچوں بیچ ایک الٰہی شاہی محل تھا، جو دروازوں اور گوپوروں سے آراستہ تھا؛ بہت سی شالاؤں سے وابستہ اور درباروں سے خوب مزین تھا۔
Word by Word
मध्यम्central
मध्यम्:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying रājagṛham)
राज-गृहम्royal palace
राज-गृहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) — राज्ञः गृहं (king’s palace/royal house)
दिव्यम्splendid/divine
दिव्यम्:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying राजगृहम्)
द्वार-गोपुर-भूषितम्adorned with doors and gate-towers
द्वार-गोपुर-भूषितम्:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वार (प्रातिपदिक) + गोपुर (प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त, √भूष्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः (क्त) ‘भूषित’ = adorned; समासः (तत्पुरुषः) — द्वारैः गोपुरैश्च भूषितम्; विशेषणम् (qualifying राजगृहम्)
शालाभिःwith halls
शालाभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), बहुवचन
बहुभिःmany
बहुभिः:
करण (Karaṇa/Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying शालाभिः)
युक्तम्endowed/connected
युक्तम्:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त, √युज्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः (क्त) = endowed/connected; विशेषणम् (qualifying राजगृहम्)
सभाभिःwith assembly-halls
सभाभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
उषा-शोभितम्beautified with dawn-like splendor
उषा-शोभितम्:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootउषा (प्रातिपदिक) + शोभित (कृदन्त, √शुभ्/√शोभ्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः (क्त) ‘शोभित’ = beautified; समासः (तत्पुरुषः) — उषया शोभितम् (beautified like dawn / by dawn-like radiance); विशेषणम् (qualifying राजगृहम्)