Shloka 60
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
तं दृष्ट्वा दानवेन्द्रो ऽपि किमेतदिति विस्मितः / संक्रुद्धो दानवास्त्रेण बभञ्जातिबलेन तु
Transliteration
taṃ dṛṣṭvā dānavendro 'pi kimetaditi vismitaḥ / saṃkruddho dānavāstreṇa babhañjātibalena tu
Translation
اسے دیکھ کر دانوؤں کا سردار بھی ‘یہ کیا ہے؟’ کہہ کر حیران رہ گیا۔ پھر غضبناک ہو کر دانوَستر سے نہایت زور کے ساتھ اسے توڑ ڈالا۔
Word by Word
तम्him/that one
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having seen’
दानव-इन्द्रःlord of the Dānavas
दानव-इन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दानवानाम् इन्द्रः)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ ‘also/even’
किम्what?
किम्:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
एतत्this
एतत्:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशवाचक (demonstrative)
इतिthus
इति:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)
विस्मितःastonished
विस्मितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; विस्मि/स्मि √? as adjectival PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally)
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्रुध्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
दानव-अस्त्रेणwith a Dānava weapon
दानव-अस्त्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दानवानाम् अस्त्रं)
बभञ्जbroke/shattered
बभञ्ज:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभञ्ज् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अति-बलेनwith great strength
अति-बलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; अव्ययीभाव/उपपद-तत्पुरुष-सदृश प्रयोग ‘अतिबल’ = अत्यधिकं बलम्
तुindeed/but
तु:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषणार्थ ‘but/indeed’