Shloka 43
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
एवं संबोधितस्तेन शक्रो देवगणेश्वरः / तं मुनिं पूजयामास सर्वदेवैः समन्वितः / तपसे कृतसन्नाहो ययौ हैमवतं तटम्
Transliteration
evaṃ saṃbodhitastena śakro devagaṇeśvaraḥ / taṃ muniṃ pūjayāmāsa sarvadevaiḥ samanvitaḥ / tapase kṛtasannāho yayau haimavataṃ taṭam
Translation
یوں سمجھائے جانے پر دیوگنیشور شکر نے، سب دیوتاؤں کے ساتھ، اُس مُنی کی پوجا کی؛ پھر تپسیا کے لیے کمر بستہ ہو کر ہَیمَوَت کے کنارے گیا۔
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Prakara-adhikarana (प्रकाराधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
संबोधितःaddressed
संबोधितः:
Pradhana-predicative (विधेय)
TypeAdjective
Rootसम् + बुध् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having been addressed’
तेनby him
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
देवगणेश्वरःlord of the host of gods
देवगणेश्वरः:
Apposition (विशेष्य-विशेषणभाव/समास)
TypeNoun
Rootदेव + गण + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवगणानाम् ईश्वरः)
तम्that (him)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मुनिम्sage
मुनिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पूजयामासhonored, worshipped
पूजयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; periphrastic perfect (आमास)
सर्वदेवैःwith all the gods
सर्वदेवैः:
Sahakari (सहकारी/Instrumental of accompaniment)
TypeNoun
Rootसर्व + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वे देवाः)
समन्वितःaccompanied
समन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘accompanied/attended’
तपसेfor austerity
तपसे:
Sampradana/Purpose (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन
कृतसन्नाहःhaving made preparations; prepared
कृतसन्नाहः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ-धातु+क्त) + सन्नाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (कृतः सन्नाहः यस्य)
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
हैमवतम्Himālayan, of Himavat
हैमवतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहैमवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of Himavat)
तटम्bank, shore
तटम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन