Shloka 84
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तदानीमेव तद्बाहुमंमर्द्दन विमूर्च्छिताः / श्वसितुं चापि पटवो नाभवन्नाकिनां गणाः
Transliteration
tadānīmeva tadbāhumaṃmarddana vimūrcchitāḥ / śvasituṃ cāpi paṭavo nābhavannākināṃ gaṇāḥ
Translation
اسی لمحے اُس کے بازوؤں کے دباؤ سے دیوتاؤں کے گروہ بے ہوش ہو گئے؛ سانس لینے تک کی سکت بھی نہ رہی۔
Word by Word
तदानीम्then
तदानीम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदानीम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: at that time)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
तद्बाहुमर्द्दनthe crushing of his arm
तद्बाहुमर्द्दन:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् + बाहु + मर्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘तस्य बाहोः मर्दनम्’ (the crushing/pressing of his arm)
विमूर्च्छिताःfainted
विमूर्च्छिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि+मूर्छ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘fainted’
श्वसितुम्to breathe
श्वसितुम्:
Prayojana (प्रयोजन/infinitival purpose)
TypeVerb
Rootश्वस् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to breathe’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षाबोधक-अव्यय (also/even)
पटवःcapable/strong
पटवः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपटु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (गणाः)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अभवन्were
अभवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
नाकिनाम्of the gods (heavenly beings)
नाकिनाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनाकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
गणाःgroups/hosts
गणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन