Shloka 71
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तामिमां कन्दुकक्रीडालोलामालोलभूषणाम् / दृष्ट्वा क्षिप्रमुमां त्यक्त्वा सो ऽन्वधावदथेश्वरः
Transliteration
tāmimāṃ kandukakrīḍālolāmālolabhūṣaṇām / dṛṣṭvā kṣipramumāṃ tyaktvā so 'nvadhāvadatheśvaraḥ
Translation
اسے گیند کی کھیل میں مگن اور ہلتے زیوروں سے آراستہ دیکھ کر، اِیشور نے فوراً اُما کو چھوڑا اور اس کے پیچھے دوڑ پڑا۔
Word by Word
tāmher
tām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular (pronoun)
imāmthis (one)
imām:
Karma (कर्म/Apposition)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular (demonstrative)
kanduka-krīḍā-lolāmsportive in ball-play
kanduka-krīḍā-lolām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkanduka (प्रातिपदिक) + krīḍā (प्रातिपदिक) + lola (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular; तत्पुरुषः: kandukena krīḍā, tasyāṃ lolā (playfully absorbed in ball-play)
ālola-bhūṣaṇāmwith swaying ornaments
ālola-bhūṣaṇām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootālola (प्रातिपदिक) + bhūṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular; कर्मधारयः: ālolāni bhūṣaṇāni yasyāḥ (with swaying ornaments)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः — ‘having seen’
kṣipramquickly
kṣipram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkṣipra (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/Adverb)
umāmUmā
umām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootumā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular
tyaktvāhaving left
tyaktvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः — ‘having abandoned/left’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — nominative singular
anvadhāvatran after
anvadhāvat:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootanu + √dhāv (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष), एकवचन — ‘ran after/pursued’
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/अनन्तरार्थक particle: ‘then’)
īśvaraḥthe Lord
īśvaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — nominative singular