Shloka 5
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
सुराणामसुराणां च रणं वीक्ष्य सुदारुणम् / ब्रह्मा निजपदं प्राप शंभुः कैलासमास्थितः
Transliteration
surāṇāmasurāṇāṃ ca raṇaṃ vīkṣya sudāruṇam / brahmā nijapadaṃ prāpa śaṃbhuḥ kailāsamāsthitaḥ
Translation
دیوتاؤں اور اسوروں کی نہایت ہولناک جنگ دیکھ کر برہما اپنے نِج دھام کو چلے گئے؛ اور شَمبھو کیلاش پر جا بیٹھے۔
Word by Word
surāṇāmof the gods
surāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
asurāṇāmof the demons
asurāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
raṇambattle
raṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
vīkṣyahaving seen
vīkṣya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having seen’
su-dāruṇamvery dreadful
su-dāruṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + dāruṇa (प्रातिपदिक)
Formसमासः: कर्मधारय (intensifying: ‘very terrible’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (raṇam इति विशेषणम्)
brahmāBrahmā
brahmā:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nija-padamhis own abode/state
nija-padam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnija (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक)
Formसमासः: तत्पुरुष (determinative) ‘निजं पदम्’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
prāpaattained, reached
prāpa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√āp (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
śaṃbhuḥŚambhu (Śiva)
śaṃbhuḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootśaṃbhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
kailāsamKailāsa
kailāsam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkailāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
āsthitaḥhaving resorted to / having taken (his seat at)
āsthitaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
Formक्त (past participle), परस्मैपद-भावे; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (śaṃbhuḥ इति कर्तरि)