Shloka 3
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
ततो जगृहिरे दैत्या धन्वन्तरिकरस्थितम् / परमामृतसाराढ्यं कलशं कनकोद्भवम् / अथासुराणां देवानामन्योन्यं कलहो ऽभवत्
Transliteration
tato jagṛhire daityā dhanvantarikarasthitam / paramāmṛtasārāḍhyaṃ kalaśaṃ kanakodbhavam / athāsurāṇāṃ devānāmanyonyaṃ kalaho 'bhavat
Translation
تب دَیتیوں نے دھنونتری کے ہاتھ میں موجود، پرم اَمرت کے جوہر سے لبریز، سونے سے پیدا ہوا کلش چھین لیا۔ پھر دیوتاؤں اور اسوروں کے درمیان باہمی سخت جھگڑا برپا ہوا۔
Word by Word
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)
jagṛhirethey seized/took
jagṛhire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्-लकार), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
daityāḥthe Daityas (demons)
daityāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा-विभक्ति (nominative/1st), बहुवचन (plural)
dhanvantari-kara-sthitamsituated in Dhanvantari’s hand
dhanvantari-kara-sthitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdhanvantari (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक) + sthita (कृदन्त; √sthā धातु)
Formसमासः: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘धन्वन्तरेः करः’ + ‘स्थित’ (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
parama-amṛta-sāra-āḍhyamabounding in the supreme essence of nectar
parama-amṛta-sāra-āḍhyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक) + amṛta (प्रातिपदिक) + sāra (प्रातिपदिक) + āḍhya (प्रातिपदिक)
Formसमासः: तत्पुरुष (determinative) ‘अमृतस्य सारः’ + ‘आढ्य’ (rich in); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
kalaśamthe pot
kalaśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkalaśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया-विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
kanaka-udbhavamgold-born / made of gold
kanaka-udbhavam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkanaka (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
Formसमासः: तत्पुरुष (determinative) ‘कनकात् उद्भवः’ (arising from gold); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
asurāṇāmof the Asuras
asurāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive/6th), बहुवचन
devānāmof the Devas
devānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
anyonyaṃmutually, with each other
anyonyaṃ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanyonya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; अव्यय-प्रकारः: परस्पर (reciprocal adverb)
kalahaḥa quarrel
kalahaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootkalaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
abhavatarose, happened
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्-लकार), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन