Shloka 13
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
इति तस्या वचः श्रुत्वा दैत्यास्तद्वाक्यमोहिताः / पीयूषकलशं तस्यै ददुस्ते मुग्धचेतसः
Transliteration
iti tasyā vacaḥ śrutvā daityāstadvākyamohitāḥ / pīyūṣakalaśaṃ tasyai daduste mugdhacetasaḥ
Translation
اس کے کلام کو سن کر دَیتیہ اس کی بات سے مسحور ہو گئے؛ وہ مگن دل ہو کر اسے امرت کا کَلَش دے بیٹھے۔
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotative particle (इति-प्रयोगः)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
वचःspeech/words
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय, त्वान्त), from √श्रु; ‘having heard’ (पूर्वकालिक क्रिया)
दैत्याःthe Daityas (demons)
दैत्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); demonstrative qualifying ‘वाक्यम्’
वाक्यstatement
वाक्य:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
मोहिताःdeluded
मोहिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुह् (धातु)
FormPast passive participle (क्त-प्रत्यय), from √मुह्; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
पीयूषnectar (amṛta)
पीयूष:
Sambandha (सम्बन्ध/compound member)
TypeNoun
Rootपीयूष (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), stem used as first member in compound
कलशम्jar/pot
कलशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
पीयूषकलशम्the jar of nectar
पीयूषकलशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपीयूष + कलश (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बन्ध), ‘nectar-jar’; Masculine, Accusative, Singular
तस्यैto her
तस्यै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Dative (4th/चतुर्थी), Singular (एकवचन)
ददुःgave
ददुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; pronoun referring to ‘दैत्याः’
मुग्धbewildered
मुग्ध:
Sambandha (सम्बन्ध/compound member)
TypeAdjective
Rootमुग्ध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; first member in compound
चेतसःminds
चेतसः:
Sambandha (सम्बन्ध/compound member)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन) used as second member in bahuvrīhi
मुग्धचेतसःbewildered-minded
मुग्धचेतसः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुग्ध + चेतस् (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi (बहुव्रीहि), ‘those whose minds are bewildered’; Masculine, Nominative, Plural