Shloka 37
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
पुनरुक्तबहुत्वात्तु न वक्ष्ये तेषु विस्तरम् / मन्वन्तरेषु भाव्येषु भूतेष्वपि तथैव च
Transliteration
punaruktabahutvāttu na vakṣye teṣu vistaram / manvantareṣu bhāvyeṣu bhūteṣvapi tathaiva ca
Translation
بار بار دہرانے کی کثرت کے سبب میں ان کی تفصیل بیان نہیں کروں گا۔ آنے والے منونترَوں میں اور گزرے ہوئے زمانوں میں بھی یہی حال ہے۔
Word by Word
पुनरुक्त-बहुत्वात्because of much repetition
पुनरुक्त-बहुत्वात्:
हेतु/अपादान (Cause/Ablative)
TypeNoun
Rootपुनरुक्त (कृदन्त; पुनः+उक्त) + बहुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; तत्पुरुष-समास (पुनरुक्तस्य बहुत्वम्)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
वक्ष्येI shall speak
वक्ष्ये:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेषुabout/in those
तेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa; reference set)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; सर्वनाम
विस्तरम्in detail
विस्तरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मन्वन्तरेषुin the Manvantaras
मन्वन्तरेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
भाव्येषुthat are to come
भाव्येषु:
अधिकरण-विशेषण (qualifying मन्वन्तरेषु)
TypeAdjective
Rootभाव्य (कृदन्त; भू, यत्/तव्यत्-भाव)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण (future/that will be)
भूतेषुthat have been (past)
भूतेषु:
अधिकरण-विशेषण (qualifying मन्वन्तरेषु)
TypeAdjective
Rootभूत (कृदन्त; भू, क्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण (past/that have been)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक (also/even)
तथाthus/likewise
तथा:
प्रकार (Manner adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis: just/indeed)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक