Previous Verse
Next Verse

Shloka 67

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

तेषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ह्यनिधनाः स्मृताः / इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनिया मकः

teṣāṃ bhāryāsti putro vā sarve hyanidhanāḥ smṛtāḥ / ityeṣa tāmasaḥ sargo jajñe dharmaniyā makaḥ

ان کی بیویاں یا بیٹے بھی ہیں، اور وہ سب بےزوال سمجھے گئے ہیں؛ یوں یہ تامس سृष्टि پیدا ہوئی جو دھرم کو ضابطہ میں رکھتی ہے۔

teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (षष्ठी/6), Plural; pronoun
bhāryāwife
bhāryā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
astiexists/is
asti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd Person, Singular
putraḥson
putraḥ:
Karta (कर्ता/Subject; alternative)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormAvyaya; disjunctive particle (विकल्पार्थक)
sarveall (of them)
sarve:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Plural; used substantively
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle
anidhanāḥdeathless, without end
anidhanāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of सर्वे)
TypeAdjective
Rootanidhana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Plural; a- (neg.) + nidhana ‘death/end’
smṛtāḥare said/considered
smṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) + ta (कृत्-प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Plural; predicative
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/closure particle
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
tāmasaḥtamasic, dark
tāmasaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of सर्गः)
TypeAdjective
Roottāmasa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
sargaḥcreation
sargaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
jajñearose
jajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person, Singular
dharma-niyāmakaḥregulating dharma
dharma-niyāmakaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of सर्गः)
TypeAdjective
Rootdharma (प्रातिपदिक) + niyāmaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; तत्पुरुषः: ‘धर्मस्य नियामकः’ = regulator/controller of dharma