Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

मयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम् / वेदनायां ततश्चापि जेज्ञ दुःखं तु रौरवात्

mayājjajñe 'tha vai māyā mṛtyuṃ bhūtāpahāriṇam / vedanāyāṃ tataścāpi jejña duḥkhaṃ tu rauravāt

مایا سے پھر مایا پیدا ہوئی، اور جانداروں کو چھین لینے والی موت بھی؛ اور ویدنا سے رَورَو نرک کا دکھ بھی جنما۔

māyāḥfrom illusion (māyā)
māyāḥ:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootmāyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Ablative (पञ्चमी/5), Singular; (sandhi form mayāt = māyāḥ + t)
jajñearose
jajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person, Singular
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; sequential particle (अनन्तरार्थक)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle
māyāillusion
māyā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmāyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
mṛtyumdeath
mṛtyum:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया/2), Singular
bhūta-apahāriṇamtaking away living beings
bhūta-apahāriṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण of मृत्युं)
TypeAdjective
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + apahārin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया/2), Singular; तत्पुरुषः: ‘भूतानाम् अपहारी’ = remover/stealer of beings
vedanāyāmin pain/suffering
vedanāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootvedanā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (सप्तमी/7), Singular
tataḥthereafter
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya; ablatival adverb (ततः = from there/thereafter)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya; additive particle
jejñaarose
jejña:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person, Singular; variant form of jajña/jajñe in some recensions
duḥkhamsorrow, pain
duḥkham:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (प्रथमा/1), Singular
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; contrast particle
rauravātfrom Raurava (hell)
rauravāt:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootraurava (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Ablative (पञ्चमी/5), Singular; name of a hell (नरक-विशेष)