Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य सात्त्विकः / जज्ञे हिंसा त्वधर्माद्वै निकृतिं चानृतं च ते

ityeṣa vai sukhodarkaḥ sargo dharmasya sāttvikaḥ / jajñe hiṃsā tvadharmādvai nikṛtiṃ cānṛtaṃ ca te

یوں یہ دھرم کی ساتتوِک سृष्टि خوشی بخش پھل دینے والی ہے؛ مگر اَدھرم سے ہنسا پیدا ہوئی، اور ساتھ ہی فریب اور جھوٹ بھی۔

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/closure particle (इति-प्रयोग)
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); demonstrative pronoun
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निश्चयार्थक)
sukha-udarkaḥending in happiness
sukha-udarkaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of सर्गः)
TypeAdjective
Rootsukha (प्रातिपदिक) + udarka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular; तत्पुरुषः (षष्ठी/उपपद-भावः): ‘सुखम् उदर्कः यस्य/यत्र’ = having happiness as outcome
sargaḥcreation
sargaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
dharmasyaof dharma
dharmasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी/6), Singular
sāttvikaḥsattvic, pure
sāttvikaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of सर्गः)
TypeAdjective
Rootsāttvika (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
jajñearose
jajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); intransitive ‘was born/arose’
hiṃsāviolence
hiṃsā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothiṃsā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; adversative/contrast particle (विरोधार्थक)
adharmātfrom adharma
adharmāt:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootadharma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (पञ्चमी/5), Singular
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निश्चयार्थक)
nikṛtimdeceit, wickedness
nikṛtim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootnikṛti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (द्वितीया/2), Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चयार्थक)
anṛtamfalsehood
anṛtam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootanṛta (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया/2), Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चयार्थक)
tethey (those)
te:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); demonstrative pronoun