Shloka 30
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
यथाऽवृतः स वै ब्रह्मा तमोमात्रा तु सा पुनः / पुत्राणां च तमोमात्रा अपरा निःसृताभवत्
Transliteration
yathā'vṛtaḥ sa vai brahmā tamomātrā tu sā punaḥ / putrāṇāṃ ca tamomātrā aparā niḥsṛtābhavat
Translation
جس طرح وہ برہما محض تاریکی سے ڈھکا ہوا تھا، وہی تاریکی پھر اس کے بیٹوں سے بھی ایک دوسرے روپ میں نکل آئی۔
Word by Word
यथाas/just as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparative link)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)
आवृतःcovered
आवृतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootआ√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तमस्-मात्राthe measure/portion of darkness
तमस्-मात्रा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठीभाव: ‘तमसः मात्रा’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
साthat (she/it)
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)
पुत्राणाम्of the sons
पुत्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तमस्-मात्राa portion of darkness
तमस्-मात्रा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपराanother/secondary
अपरा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
निःसृताissued forth/emerged
निःसृता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootनिस्√सृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन