Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

ज्योत्स्ना संध्याहनी चैव सत्त्वमात्रात्मकं त्रयम् / तमोमात्रात्मिका रात्रिः सा वै तस्मान्नियामिका

jyotsnā saṃdhyāhanī caiva sattvamātrātmakaṃ trayam / tamomātrātmikā rātriḥ sā vai tasmānniyāmikā

جیوৎসنا، سندھیا اور دن—یہ تینوں ستوگُن کے جوہر والے ہیں۔ رات تموگُن کی ہے؛ اسی لیے وہی ان کی نِیامِکا (ضابطہ کرنے والی) ہے۔

jyotsnāmoonlight
jyotsnā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjyotsnā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
saṃdhyā-ahanītwilight and day
saṃdhyā-ahanī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃdhyā (प्रातिपदिक) + ahan (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Dvivacana; itaretara-dvandva
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
evaindeed
eva:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle
sattva-mātrā-ātmakamconsisting only of sattva
sattva-mātrā-ātmakam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsattva (प्रातिपदिक) + mātrā (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1), Ekavacana; viśeṣaṇa of trayam
trayama triad (threefold group)
trayam:
Karta (कर्ता) (predicate nominal)
TypeNoun
Roottraya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1), Ekavacana; collective numeral noun
tamo-mātrā-ātmikāconsisting only of tamas
tamo-mātrā-ātmikā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottamas (प्रातिपदिक) + mātrā (प्रातिपदिक) + ātmika (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana; viśeṣaṇa
rātriḥnight
rātriḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
that (she)
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
vaiindeed
vai:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle
tasmāttherefore/from that
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/Napuṃsaka, Pañcamī (5), Ekavacana; apādāna (cause/source)
niyāmikācontroller/regulator
niyāmikā:
Pradhāna-nāma (प्रधाना संज्ञा / predicate)
TypeNoun
Rootniyāmikā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana; predicate noun