Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

रजोमात्रात्मिका या तु मनसा सो ऽसृजत्प्रभुः / मनसा तु सुतास्तस्य प्रजनाज्जज्ञिरे प्रजाः

rajomātrātmikā yā tu manasā so 'sṛjatprabhuḥ / manasā tu sutāstasya prajanājjajñire prajāḥ

جو رجوگُن سے بھری ہوئی سृष्टि تھی، اسے پرभو نے اپنے من سے پیدا کیا۔ پھر اُس کے منوج پُتروں کی پرجنن سے پرجا جنم لیں۔

rajo-mātrā-ātmikāconsisting only of rajas
rajo-mātrā-ātmikā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrajas (प्रातिपदिक) + mātrā (प्रातिपदिक) + ātmika (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); viśeṣaṇa (विशेषण)
who/which
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana; sarvanāma (pronoun)
tubut/indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta (particle), contrast/emphasis
manasāby mind
manasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Tṛtīyā (3/तृतीया), Ekavacana; karaṇa (instrumental)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Ekavacana; sarvanāma
asṛjatcreated
asṛjat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
FormLaṅ-lakāra (लङ्, imperfect/past), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
prabhuḥthe Lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता) (apposition to saḥ)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
manasāby mind
manasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Tṛtīyā (3), Ekavacana; karaṇa
tuindeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta
sutāḥsons
sutāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana (बहुवचन)
tasyaof him
tasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6/षष्ठी), Ekavacana; genitive (possessor)
prajanātfrom procreation/offspringing
prajanāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootprajanā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Pañcamī (5/पञ्चमी), Ekavacana; apādāna (source)
jajñirewere born/arose
jajñire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्, perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; ātmanepada
prajāḥcreatures/subjects
prajāḥ:
Karta (कर्ता) (apposition to sutāḥ)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana