Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

तस्माद्रात्र्यहयोः संधिमुपासंते तथा द्विजाः / ततो ऽन्यस्यां पुनर्ब्रह्मा स्वतन्वामुपपद्यत

tasmādrātryahayoḥ saṃdhimupāsaṃte tathā dvijāḥ / tato 'nyasyāṃ punarbrahmā svatanvāmupapadyata

اسی لیے دْوِج بھی رات اور دن کی سندھی کی عبادت کرتے ہیں۔ پھر اس کے بعد برہما نے دوبارہ ایک اور تن اختیار کیا۔

tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblative-form used adverbially; therefore
rātri-ahayoḥof night and day
rātri-ahayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक) + aha (प्रातिपदिक)
FormDvandva-samāsa; Napuṃsakaliṅga, Ṣaṣṭhī (Gen.,6th), Dvivacana (dual)
saṃdhimthe junction / twilight
saṃdhim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃdhi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc.,2nd), Ekavacana
upāsaṃteworship
upāsaṃte:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√ās (धातु)
FormLaṭ lakāra (Present), Prathama puruṣa (3rd), Bahuvacana, Ātmanepada
tathālikewise
tathā:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; ‘likewise’
dvijāḥtwice-born (Brahmins etc.)
dvijāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nom.,1st), Bahuvacana
tataḥthen
tataḥ:
Kāla/Hetu (काल/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblative-form used adverbially; ‘then/from that’
anyasyāmin another (one)
anyasyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Saptamī (Loc.,7th), Ekavacana; used substantively ‘in another (tanū)’
punaragain
punar:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
FormAvyaya; repetition adverb
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nom.,1st), Ekavacana
sva-tanvāmhis own body/form
sva-tanvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + tanū (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘of self’); Strīliṅga, Dvitīyā (Acc.,2nd), Ekavacana
upapadyataentered into / came to be in
upapadyata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√pad (धातु)
FormLaṅ lakāra (Imperfect), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana, Ātmanepada