Shloka 84
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
तथैव जायते तेषां गन्धर्वाणां रसान्वितम् / आन्वीक्षिकं महावीर्यं पुटके पुटके मधु
Transliteration
tathaiva jāyate teṣāṃ gandharvāṇāṃ rasānvitam / ānvīkṣikaṃ mahāvīryaṃ puṭake puṭake madhu
Translation
اسی طرح گندھروؤں کے لیے رس سے بھرپور شہد پیدا ہوتا ہے؛ ہر پٹکے میں عظیم قوت اور آنویکشکی کی طاقت ظاہر ہوتی ہے۔
Word by Word
तथाthus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/रीति-अव्यय (adverb of manner)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारण (emphatic particle)
जायतेis born/arises
जायते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural); सर्वनाम (pronoun)
गन्धर्वाणाम्of the Gandharvas
गन्धर्वाणाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine); षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
रस-अन्वितम्endowed with taste/juice
रस-अन्वितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरस (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter); प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); तत्पुरुष-समास (determinative): रसैः/रसेन अन्वितम् = endowed with rasa/juice
आन्वीक्षिकम्(a) reflective/analytical (power/knowledge)
आन्वीक्षिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआन्वीक्षिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter); प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular)
महा-वीर्यम्great potency
महा-वीर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter); प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); कर्मधारय-समास: महत् वीर्यम्
पुटकेin a pouch/container
पुटके:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine); सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (singular)
पुटकेin each pouch
पुटके:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine); सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (singular); पुनरुक्ति (repetition for distributive sense)
मधुhoney
मधु:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter); प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular)