Shloka 46
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
न तासां प्रतिघातो ऽस्ति न द्वंद्वं नापि च क्रमः / पर्वतोदधिवासिन्यो ह्यनिकेताश्रयास्तु ताः
Transliteration
na tāsāṃ pratighāto 'sti na dvaṃdvaṃ nāpi ca kramaḥ / parvatodadhivāsinyo hyaniketāśrayāstu tāḥ
Translation
ان پر کوئی روک ٹوک نہ تھی، نہ دوئی تھی نہ کوئی ترتیب کی قید۔ وہ پہاڑوں اور سمندروں کے کناروں میں رہتی تھیں اور بے گھر سہارے پر قائم تھیں۔
Word by Word
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
तासाम्of them
तासाम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
प्रतिघातःobstruction/attack/repulse
प्रतिघातः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिघात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अस्तिis/exists
अस्ति:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
नnor
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
द्वन्द्वम्conflict/duality
द्वन्द्वम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नnor
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
अपिeven/also
अपि:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भावे
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
क्रमःsequence/order
क्रमः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पर्वत-उदधि-वासिन्यःdwelling in mountains and oceans
पर्वत-उदधि-वासिन्यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; द्वन्द्व-तत्पुरुषसमाससमूहः—(पर्वते च उदधौ च वसन्ति)
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थे/निश्चयार्थे
अनि-केत-आश्रयाःhaving no fixed abode/shelter
अनि-केत-आश्रयाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनि (उपसर्ग/नञ्) + केत (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; नञ्-तत्पुरुषः (निकेतं न यस्याः/यत्र आश्रयः)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ताःthey (those females/people)
ताः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन