Shloka 38
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
कुतः कुलमथोत्पाद्य ताः शरीराणि तत्यजुः / ततः प्रभृति कल्पे ऽस्मिन्मैथुनानां च संभवः
Transliteration
kutaḥ kulamathotpādya tāḥ śarīrāṇi tatyajuḥ / tataḥ prabhṛti kalpe 'sminmaithunānāṃ ca saṃbhavaḥ
Translation
پھر انہوں نے نسل قائم کر کے اپنے جسم ترک کر دیے۔ اسی وقت سے اس کَلپ میں جوڑوں کی پیدائش کا سلسلہ جاری ہوا۔
Word by Word
कुतःwhence/how
कुतः:
सम्बन्ध (प्रश्न/Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषण/interrogative adverb (whence/how)
कुलम्family/lineage
कुलम्:
कर्म (कर्म/Karma)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (निपात/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (then/now)
उत्पाद्यhaving produced
उत्पाद्य:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण/Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootउत्+पद् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having produced/after producing’
ताःthey (f.)
ताः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Pronoun ‘they/those (f.)’
शरीराणिbodies
शरीराणि:
कर्म (कर्म/Karma)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; Accusative plural
तत्यजुःabandoned
तत्यजुः:
क्रिया (आख्यात/Verb)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद; ‘abandoned/left’
ततःthereafter
ततः:
सम्बन्ध (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/adverb (thereafter/from that time)
प्रभृतिfrom (that time) onward
प्रभृति:
सम्बन्ध (अवधि/Starting point)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय; अवधि-निर्देशक/adverb (from/beginning with)
कल्पेin the kalpa
कल्पे:
अधिकरण (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular ‘in the aeon’
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular ‘in this’
मैथुनानाम्of coupling/sexual union
मैथुनानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; Genitive plural ‘of sexual union/couples’
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/conjunction
सम्भवःorigin/occurrence
सम्भवः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसम्+भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular ‘origin/occurrence’