Shloka 182
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
योगिनामकृतं स्थानं तानाजित्बा न विद्यते / स्थानान्याश्रमिणस्तानि ब्रह्मस्थानस्थितानि तु
Transliteration
yogināmakṛtaṃ sthānaṃ tānājitbā na vidyate / sthānānyāśramiṇastāni brahmasthānasthitāni tu
Translation
یوگیوں کا جو اَکرت (غیرِ طبعی) مقام ہے، اسے فتح کیے بغیر (سادن کیے بغیر) حاصل نہیں ہوتا؛ آشرمیوں کے وہ مقامات درحقیقت برہما-ستھان میں قائم ہیں۔
Word by Word
योगिनाम्of yogins
योगिनाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अकृतम्unmade/uncreated
अकृतम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) with अ-निषेध
Formभूतकृदन्त (PPP) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अ-प्रत्ययेन निषेध (not made/uncreated)
स्थानम्place/abode
स्थानम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तान्those
तान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन
अजित्वाwithout conquering
अजित्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootजि (धातु) with अ-निषेध → अजि + त्वा
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) with negation: 'without conquering'
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; भावे/अस्त्यर्थे (exists)
स्थानानिplaces/abodes
स्थानानि:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
आश्रमिणःof āśrama-dwellers
आश्रमिणः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootआश्रमिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन/बहुवचन-रूपसाम्य; अत्र षष्ठी-बहुवचनार्थे (of āśramins)
तानिthose
तानि:
सम्बन्ध (Anaphoric)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
ब्रह्म-स्थान-स्थितानिsituated in Brahma’s abode
ब्रह्म-स्थान-स्थितानि:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक) + सम्-स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समास ('situated in Brahma's place') + PPP 'स्थित'
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-अव्यय (particle)