Shloka 15
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
स्वर्गादौ कांतिविष्टास्ते स्वभावेनैव नान्यथा / सप्तद्वीपा समुद्राश्च अन्योन्यस्यानुमंडलम्
Transliteration
svargādau kāṃtiviṣṭāste svabhāvenaiva nānyathā / saptadvīpā samudrāśca anyonyasyānumaṃḍalam
Translation
وہ سَورگ وغیرہ میں اپنے ہی سُبھاؤ سے نورانی ہیں، ورنہ نہیں؛ سات جزیرے اور سمندر ایک دوسرے کو حلقہ وار گھیرے ہوئے ہیں۔
Word by Word
स्वर्ग-आदौin heaven and the like
स्वर्ग-आदौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष (समाहार/निर्देश): स्वर्गः आदिः यस्य/यत्र
कान्ति-विष्टाःpervaded with radiance
कान्ति-विष्टाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकान्ति + विष्/विश् (धातु) → विष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP) ‘विष्ट’, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष: कान्त्या विष्टाः (entered/pervaded by radiance)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
स्वभावेनby (their) nature
स्वभावेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphasis)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation particle)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
सप्त-द्वीपाःthe seven islands
सप्त-द्वीपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समास (numeral compound)
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
अन्योन्यस्यof one another
अन्योन्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; ‘of one another’
अनु-मण्डलम्a surrounding ring/encircling belt
अनु-मण्डलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव: अनु मण्डलम् = surrounding circle/belt