Shloka 14
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
द्वीपेषु तेषु वर्षाणि चत्वारिंशत्तथैव तु / तावंतः पर्वताश्चैव वर्षांते समवस्थिताः
Transliteration
dvīpeṣu teṣu varṣāṇi catvāriṃśattathaiva tu / tāvaṃtaḥ parvatāścaiva varṣāṃte samavasthitāḥ
Translation
ان جزیروں میں چالیس چالیس ورش (خطّے) ہیں؛ اور ہر ورش کے کنارے پر اتنے ہی پہاڑ قائم ہیں۔
Word by Word
द्वीपेषुin the islands
द्वीपेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन
तेषुin those
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; विशेषण (demonstrative)
वर्षाणिregions (varṣas)
वर्षाणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन
चत्वारिंशत्forty
चत्वारिंशत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचत्वारिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत्/अविकारी; विशेषण (numeral)
तथाthus; likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle of emphasis)
तुand; but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (contrast/continuation)
तावन्तःas many (as that)
तावन्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (सर्वनाम/परिमाण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; विशेषण (quantifier)
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphasis)
वर्ष-अन्तेat the end of the regions
वर्ष-अन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): वर्षस्य अन्तः
समवस्थिताःare situated/stand
समवस्थिताः:
Kriya (क्रिया/अवस्था)
TypeVerb
Rootसम् + अव + स्था (धातु) → समवस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय (predicate)