Shloka 78
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
गृहमेधिपुराणास्ते विज्ञेया ब्रह्मणः सुताः / द्वादशैते प्रसूयन्ते सह रूद्रेण च द्विजाः
Transliteration
gṛhamedhipurāṇāste vijñeyā brahmaṇaḥ sutāḥ / dvādaśaite prasūyante saha rūdreṇa ca dvijāḥ
Translation
جو گِرہمیڌی-پُران کہلاتے ہیں، وہ برہما کے فرزند جاننے کے لائق ہیں؛ یہ بارہ دِوِج رُدر کے ساتھ ہی پیدا ہوتے ہیں۔
Word by Word
गृहमेधि-पुराणाःancient householders (gṛhamedhi-ancients)
गृहमेधि-पुराणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगृहमेधिन् (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय—“गृहमेधिनः (householder-like) एव पुराणाः (ancients)”
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; demonstrative pronoun
विज्ञेयाःto be understood as
विज्ञेयाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + ज्ञा (धातु) → विज्ञेय (कृदन्त, भाव्य/gerundive)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; “to be known/should be understood”
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सुताःsons
सुताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
द्वादशtwelve
द्वादश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; प्रथमा, बहुवचनार्थे (twelve)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रसूयन्तेare born/come forth
प्रसूयन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + सू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
सहtogether with
सह:
Sahakari (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गार्थक/सहयोग (adverb/preposition) — ‘together with’
रूद्रेणwith Rudra
रूद्रेण:
Sahakari (सहकारी/तृतीया)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
द्विजाःtwice-born (sages)
द्विजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन