Shloka 77
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
धर्मादयः प्रथमजा विज्ञेया ब्रह्ममः स्मृताः / भृग्वादयस्तु ये सृष्टा न च ते ब्रह्मवादिनः
Transliteration
dharmādayaḥ prathamajā vijñeyā brahmamaḥ smṛtāḥ / bhṛgvādayastu ye sṛṣṭā na ca te brahmavādinaḥ
Translation
دھرم وغیرہ جو اوّل پیدا ہوئے، وہ برہما کے معزز فرزند سمجھے گئے ہیں؛ مگر بھِرگو وغیرہ جو سَرشٹ کیے گئے، وہ برہمتتّو کے قائل نہیں۔
Word by Word
धर्म-आदयःDharma and others
धर्म-आदयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘आदि’समासान्त—“धर्म आदि येषां ते” (dharmādayaḥ)
प्रथम-जाःfirst-born
प्रथम-जाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘प्रथमं जाताः’ (first-born)
विज्ञेयाःto be known
विज्ञेयाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + ज्ञा (धातु) → विज्ञेय (कृदन्त, भाव्य/gerundive)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधिलिङ्गार्थे भाव्यकृदन्तः—“to be known/should be understood”
ब्रह्ममःthose belonging to Brahmā
ब्रह्ममः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ब्रह्मणः माः/माः’ इत्यर्थे—ब्रह्मसम्बन्धिनः (as per reading brahmamaḥ)
स्मृताःare called/are remembered as
स्मृताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्तप्रत्ययान्त—“remembered/called”
भृगु-आदयःBhṛgu and others
भृगु-आदयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; “Bhṛgu and others”
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — contrast/emphasis
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
सृष्टाःcreated
सृष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) → सृष्ट (कृदन्त, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; “created”
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संकेत/अन्वादेश (demonstrative pronoun)
ब्रह्म-वादिनःexpounders of Brahman
ब्रह्म-वादिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + वादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ब्रह्म वदन्ति’—speakers/expounders of Brahman