Shloka 31
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
प्रधानसमकाले च प्रादुर्भूतस्तमो मयः / तमो मोहो महामोहस्तामिस्रो ह्यन्धसंज्ञितः
Transliteration
pradhānasamakāle ca prādurbhūtastamo mayaḥ / tamo moho mahāmohastāmisro hyandhasaṃjñitaḥ
Translation
پرधान کے ساتھ ہی اسی وقت تمومَی تत्त्व ظاہر ہوا—تمس، موہ، مہاموہ، تامسِر اور ‘اندھ’ کے نام سے موسوم۔
Word by Word
pradhāna-sama-kāleat the time simultaneous with Pradhāna
pradhāna-sama-kāle:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpradhāna (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (समकाले = at the same time as pradhāna); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
prādurbhūtaḥmanifested/arisen
prādurbhūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootprādur (अव्यय) + √bhū (धातु) → bhūta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) with preverb prādur-; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण—tamaḥ
tamaḥdarkness (tamas)
tamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottamas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
mayaḥconsisting of
mayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण—tamaḥ; अर्थे—‘consisting of/filled with’
tamaḥtamas
tamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottamas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
mohaḥdelusion
mohaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmoha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
mahā-mohaḥgreat delusion
mahā-mohaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + moha (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (great delusion); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
tāmisraḥTāmisra (a darkness/delusion)
tāmisraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottāmisra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
andha-saṃjñitaḥcalled ‘Andha’ (blind)
andha-saṃjñitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootandha (प्रातिपदिक) + saṃjñita (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त from saṃ√jñā)
Formतत्पुरुष (named ‘andha’/blind); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण—tāmisraḥ