Shloka 28
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
ससमुद्रामिमां पृथ्वीं सप्तद्वीपां सपर्वताम् / भूराद्यांश्चतुरो लोकान्पुनःपुनरकल्पयत्
Transliteration
sasamudrāmimāṃ pṛthvīṃ saptadvīpāṃ saparvatām / bhūrādyāṃścaturo lokānpunaḥpunarakalpayat
Translation
اس نے سمندروں سمیت اس زمین کو، سات دیپوں اور پہاڑوں سمیت، اور بھور وغیرہ چار لوکوں کو بار بار دوبارہ ترتیب دیا۔
Word by Word
sa-samudrāmwith oceans
sa-samudrām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + samudra (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (सह-समुद्रा = with oceans); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण—pṛthvīm
imāmthis
imām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण—pṛthvīm
pṛthvīmearth
pṛthvīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpṛthvī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
sapta-dvīpāmhaving seven continents
sapta-dvīpām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक) + dvīpa (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numeral compound); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण—pṛthvīm
sa-parvatāmwith mountains
sa-parvatām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय/उपपद) + parvata (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (with mountains); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण—pṛthvīm
bhūḥ-ādyānbeginning with Bhūḥ (Bhūḥ etc.)
bhūḥ-ādyān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbhūḥ (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (ādi = beginning with bhūḥ); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण—lokān
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
caturofour
caturo:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootcatur (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (वैकल्पिक रूप: caturaḥ/caturo); विशेषण—lokān
lokānworlds/realms
lokān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/iterative)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
punaḥagain and again
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/iterative)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb); पुनरुक्ति for emphasis
akalpayathe arranged/created
akalpayat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Roota√kḷp (धातु) / √kḷp (धातु) with prefix a-? (contextual: ‘to arrange/construct’)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन