Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds

Cosmogony and Earth’s Retrieval

ततस्तेषु प्रकीर्णेषु लोकोदधिगिरींस्तथा / विश्वकर्मा विभजते कल्पादिषु पुनः पुनः

tatasteṣu prakīrṇeṣu lokodadhigirīṃstathā / viśvakarmā vibhajate kalpādiṣu punaḥ punaḥ

پھر جب وہ سب بکھر گئے تو وشوکرما ہر ہر کلپ کے آغاز میں بار بار لوکوں، سمندروں اور پہاڑوں کو تقسیم کرتا ہے۔

tataḥthereafter
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/temporal link)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb); अर्थे—ततः = thereafter/from that
teṣuin/among those
teṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; सर्वनाम
prakīrṇeṣuwhen scattered/dispersed
prakīrṇeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpra√kṝ (धातु) → prakīrṇa (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृत्/क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषण—तेṣu
loka-udadhi-girīnworlds, oceans, and mountains
loka-udadhi-girīn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + udadhi (प्रातिपदिक) + giri (प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व (copulative); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
tathālikewise/also
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/coordination)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable); अव्यय-उपपद—‘also/likewise’
viśvakarmāViśvakarmā
viśvakarmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvakarman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
vibhajatedivides/apportions
vibhajate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√bhaj (धातु)
Formलट्-लकार (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
kalpa-ādiṣuin kalpas and the like
kalpa-ādiṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (ādi = beginning etc. of kalpa); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/iterative)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
punaḥagain and again
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/iterative)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb); पुनरुक्ति for emphasis